Mae’r wybodaeth yma’n berthnasol i Gymru a Lloegr
Os ydych yn cael trafferth talu’ch morgais efallai mai un o’r opsiynau y byddwch am eu hystyried yw cynllun achub morgeisi sy’n cael ei rhedeg gan landlord tai cymdeithasol fel cymdeithas tai.
Mae cynlluniau achub morgeisi yn wahanol i gynlluniau sy’n cael eu rhedeg gan gwmnïau preifat neu unigolion. Gelwir cynlluniau sy’n cael eu rhedeg gan gwmnïau preifat neu unigolion yn gynlluniau gwerthu a rhentu yn ôl, prynu yn ôl neu brydlesu yn ôl.
Am fwy o wybodaeth ynghylch cynlluniau gwerthu a rhentu yn ôl sy’n cael eu rhedeg gan gwmnïau preifat, gweler Cynlluniau gwerthu a rhentu yn ol.
Efallai mai cynllun achub morgeisi yw’r opsiwn iawn i chi, tra’ch bod yn gwirio amodau a thelerau’r cynllun yn ofalus iawn. Mae angen i chi ddeall beth yn union yr ydych yn cytuno iddo, a sut fydd hyn yn effeithio ar eich sefyllfa ariannol a’ch sefyllfa o ran tai yn y tymor hir.
Ar y dudalen hon, fe fyddwn yn dweud wrthych am:
Os ydych yn ei chael yn anodd iawn talu eich morgais, er enghraifft, os ydych wedi dechrau cael llythyron gan eich benthyciwr morgeisi yn bygwth cymryd camau yn y llys, dylech gael help gan gynghorydd dyled profiadol ar unwaith.
Mae cyngor ar ddyled ar gael mewn canolfan Cyngor ar Bopeth. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy’n medru rhoi cyngor drwy’r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.
Efallai y bydd hefyd yn ddefnyddiol i chi edrych ar Beth sy’n digwydd os yw’ch benthyciwr morgeisi yn mynd â chi i’r llys.
Os ydych yn ystyried ymuno â chynllun achub morgeisi, mae yna rai pethau y dylech eu hystyried, gan gynnwys:
Dylech gofio, hefyd, os ydych yn gwerthu eich cartref ond yn parhau i fyw yno a thalu rhent, efallai na fyddwch yn medru hawlio Budd-dal Tai.
Am fwy o wybodaeth ynghylch Budd-dal Tai, gweler Help gyda’ch rhent - Budd-dal Tai.
Os ydych yn ystyried ymuno â chynllun achub morgeisi, dylech gael cyngor gan gynghorydd profiadol, er enghraifft, mewn canolfan Cyngor ar Bopeth. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy’n medru rhoi cyngor trwy’r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.
Efallai, hefyd, y byddwch am ystyried cael cyngor ariannol annibynnol. Fe fydd hyn yn helpu sicrhau eich bod wedi meddwl yn ofalus ynghylch sut fydd ymuno â chynllun achub morgeisi yn effeithio ar eich sefyllfa ariannol a’ch sefyllfa o ran tai yn y tymor hirach.
Yn Lloegr, mae’r Llywodraeth wedi lansio cynllun achub morgeisi i helpu perchnogion tai bregus i aros yn eu cartref. Mae gan y cynllun ddwy ran ar wahân - Cynllun Rhannu Ecwiti a Chynllun Morgais i Rentu.
O dan y Cynllun Rhannu Ecwiti, fe fydd cymdeithas tai yn rhoi benthyciad i chi a fydd yn cael ei ddefnyddio i ostwng eich ad-daliadau morgais misol. Fe fydd angen i chi ad-dalu’r benthyciad i’r gymdeithas tai ond fe fyddwch yn dal i fod yn berchen ar eich cartref.
O dan y Cynllun Morgais i Rentu, mae cymdeithas tai yn prynu eich cartref ac yn eich caniatáu chi i barhau i fyw yno fel tenant. Mae’n golygu na fyddwch chi’n berchen ar eich cartref eich hun mwyach. Fe fydd yn rhaid i chi dalu rhent bob wythnos neu fis i’r gymdeithas tai.
Er mwyn i chi fedru ymuno ag un o’r cynlluniau hyn, fe fydd angen i chi ddangos eich bod mewn perygl o ddod yn ddigartref yn y dyfodol agos am fod yna berygl i’ch benthyciwr morgeisi ailfeddiannu eich cartref. Fe fydd angen i chi ddangos hefyd eich bod chi angen aros yn yr un ardal ble rydych chi’n byw, ac:
Ni fyddwch yn medru ceisio ymuno ag un o’r cynlluniau yn yr achosion canlynol:
Yn ogystal â chwrdd â’r amodau hyn, sy’n berthnasol i’r ddau gynllun, fe fydd angen i chi gwrdd â rhai amodau ychwanegol hefyd, gan ddibynnu pa gynllun yr ydych yn ceisio ymuno ag ef. Caiff y rhain eu disgrifio isod.
Efallai y bydd gan eich awdurdod lleol feini prawf eraill y mae’n rhaid i chi eu bodloni hefyd. Fe fydd eich awdurdod lleol yn medru rhoi mwy o wybodaeth chi ynglŷn â hyn.
Er mwyn i chi fedru ymuno â’r Cynllun Rhannu Ecwiti, rhaid bod y canlynol yn wir:
Os teimlir eich bod yn addas i rannu ecwiti:
Fe fydd yr eiddo yn dal i fod yn eiddo i chi, tra’ch bod yn medru cadw i fyny gyda’r taliadau ar eich morgais ac ar y benthyciad. Os nad ydych yn medru cadw i fyny gyda’ch ad-daliadau, fe fydd eich benthyciwr morgais yn dal i fedru cymryd camau i geisio ailfeddiannu eich cartref.
Os teimlir eich bod yn addas ar gyfer y cynllun:
Am fwy o wybodaeth ynghylch landlordiaid tai cymdeithasol, gweler Rhentu gan landlord tai cymdeithasol.
Am fwy o wybodaeth ynghylch tenantiaethau byrddaliad sicr, gweler Rhentu gan landlord preifat.
Unwaith fyddwch chi wedi cytuno i werthu eich cartref i’r gymdeithas tai, ni fydd hawl awtomatig gennych i brynu’r eiddo yn ôl unwaith eto, er, efallai y bydd hyn yn bosib o dan rai amgylchiadau.
I geisio ymuno â’r Cynllun Rhannu Ecwiti neu’r Cynllun Morgais i Rentu, fe fydd angen i chi:
Efallai na fyddwch yn medru parhau gyda’r cynllun os yw prisiad yn dangos bod eich eiddo angen llawer o waith.
Unwaith fyddwch chi wedi cael cynnig gan gymdeithas tai i ymuno â’r Cynllun Achub Morgeisi, dylent drefnu i chi gael cyngor ariannol annibynnol rhad ac am ddim.
Fodd bynnag, efallai y byddwch chi am gael cyngor ariannol annibynnol cyn i chi gael cynnig, i sicrhau eich bod yn gwneud y penderfyniad ariannol iawn. Os fyddwch chi am gael cyngor ariannol ar gam cynharach, fe fydd yn rhaid i chi dalu amdano.
I geisio ymuno â’r cynllun achub morgeisi a gefnogir gan y Llywodraeth, cysylltwch â’ch canolfan Cyngor ar Bopeth leol. Fe fyddan nhw’n medru dweud wrthych p’un ai eich bod yn gymwys ai peidio. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy’n medru rhoi cyngor drwy’r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.
Yng Nghymru, o Ebrill 2011, mae awdurdodau lleol yn gallu penderfynu a ydyn nhw am helpu achub morgeisi. I ddarganfod pa help sydd ar gael yn eich ardal chi, cysylltwch â’ch awdurdod lleol.
Efallai y bydd rhai awdurdodau lleol a chymdeithasau tai yn rhedeg cynlluniau achub morgeisi eraill ar wahân i’r cynllun a gefnogir gan y llywodraeth. Efallai y byddan nhw’n cynnig y cynlluniau hyn fel rhan o’u gwasanaethau perchnogaeth ar gartref, er, efallai na fydd llawer ohonynt ar gael. Yn aml, hefyd, mae ganddyn nhw reolau llym ynghylch pwy sy’n medru ceisio, felly efallai na fyddwch yn gymwys.
I ddarganfod mwy am gynlluniau achub morgeisi sy’n cael eu rhedeg gan awdurdodau lleol a chymdeithasau tai, holwch eich awdurdod lleol.
Os ydych yn ystyried ymuno â chynllun achub morgeisi sy’n cael ei rhedeg gan landlord tai cymdeithasol, dylech gael cyngor gan gynghorydd profiadol, er enghraifft, mewn canolfan Cyngor ar Bopeth. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy’n medru rhoi cyngor trwy’r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.
Efallai hefyd y byddwch am feddwl am gael cyngor ariannol annibynnol. Fe fydd hyn yn helpu sicrhau eich bod wedi meddwl yn ofalus ynghylch sut fydd ymuno â chynllun achub morgeisi yn effeithio ar eich sefyllfa ariannol a’ch sefyllfa o ran tai yn y tymor hirach.
Rhowch glic ar www.nhas.org.uk.
Rhowch glic ar www.moneyadviceservice.org.uk.
Os ydych yn ystyried ymuno â chynllun achub morgeisi, dylech gael cyngor ariannol annibynnol. Mae’r mudiadau canlynol yn medru eich helpu i ddod o hyd i gynghorydd ariannol annibynnol:
Independent Financial Promotions (IFAP)
Gwefan: www.unbiased.co.uk
Institute of Financial Planning (IFP)
Rhif Ffôn: 0117 945 2470
E-bost: enquiries@financialplanning.org.uk
Gwefan: www.financialplanning.org.uk
Personal Finance Society (PFS)
E-bost: customer.serv@thepfs.org
Gwefan: www.findanadviser.org
Ymwadiad, hawlfraint a pholisi preifatrwydd, Hawlfraint © Cyngor ar Bopeth. Cedwir pob hawl.
