Home and neighbourhood - Yng Nghymru

Mae’r wybodaeth yma’n berthnasol i Gymru a Lloegr

Beth yw cynllun achub morgeisi

Os ydych yn cael trafferth talu’ch morgais efallai mai un o’r opsiynau y byddwch am ei ystyried yw cynllun achub morgeisi. Enw arall ar hyn yw cynllun prynu yn ôl, gwerthu a rhentu yn ôl neu werthu a phrydlesu yn ôl.

Mae’r rhain yn gynlluniau sy’ cynnig prynu eich eiddo a’i rhentu yn ôl i chi.

Efallai bod hyn yn edrych yn ffordd dda o ddianc rhag eich problemau gyda’ch morgais, oherwydd mae’n gyfle i chi dalu eich dyled tra’ch bod yn aros yn eich cartref.

Ond, mae angen i chi fod yn ofalus iawn os ydych am ymuno â chynllun achub morgeisi oherwydd, mewn rhai achosion, efallai y byddwch yn talu rhent uchel iawn neu’n cael eich troi allan yn y pendraw.

Efallai mai cynllun achub morgeisi fydd yr opsiwn iawn i chi, tra’ch bod yn darllen amodau a thelerau’r cynllun yn ofalus iawn. Mae angen i chi ddeall beth yn union yr ydych yn cytuno iddo, a sut fydd hyn yn effeithio ar eich sefyllfa ariannol a’ch sefyllfa o ran tai yn y tymor hir.

Ar y dudalen hon, fe fyddwn yn dweud wrthych am:

• yr hyn y dylech feddwl amdano cyn ymuno â chynllun achub morgeisi
• cynlluniau sy’n cael eu rhedeg gan gwmnïau preifat neu unigolion
• cynlluniau sy’n cael eu rhedeg gan landlordiaid cymdeithasol, fel awdurdodau lleol neu gymdeithasau tai
• cynlluniau achub morgeisi a gefnogir gan y llywodraeth
• opsiynau eraill a allai fod ar gael i chi i ddelio gyda’r dyledion ar eich morgais.

Os ydych yn ei chael yn anodd iawn talu eich morgais, er enghraifft, os ydych wedi dechrau cael llythyron gan eich benthyciwr morgeisi yn bygwth cymryd camau yn y llys, dylech gael help gan gynghorydd dyled profiadol ar unwaith.

Mae cyngor ar ddyled ar gael mewn canolfan Cyngor ar Bopeth. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy’n medru rhoi cyngor drwy’r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.

Efallai y bydd hefyd yn ddefnyddiol i chi edrych ar Beth sy’n digwydd os yw’ch benthyciwr morgeisi yn mynd â chi i’r llys.

Nôl i’r brig

Pethau i’w hystyried cyn ymuno â chynllun achub morgeisi

Os ydych yn ystyried ymuno â chynllun achub morgeisi, mae yna rai pethau y dylech eu hystyried, gan gynnwys:

• a yw’r cynllun yn cynnig cyngor ar fudd-daliadau neu ddyled ac, os ydyw’n cynnig cyngor o’r fath, a yw’n annibynnol neu’n cael ei fonitro mewn unrhyw ffordd?
• pwy sy’n talu am gostau gwerthu’r eiddo?
• pa fath o denantiaeth sy’n cael ei chynnig? Os yw’n denantiaeth sydd ond yn para am gyfnod penodol o amser i ddechrau, a oes modd ei adnewyddu wedi hynny a phryd fydd y landlord yn medru cymryd camau yn y llys i’ch troi chi allan?
• sut mae’r rhent yn cael ei osod, gan gynnwys pa mor aml fydd y rhent yn codi a faint fydd yn codi?
• beth yw cyfrifoldebau a rhwymedigaethau’r landlord a’r tenant?
• a oes modd prynu cyfran o’r eiddo yn ôl os yw’ch sefyllfa ariannol yn gwella?
• a oes unrhyw drefniadau yswiriant neu fond os yw’r cynllun yn mynd i drafferthion ariannol?

Dylech gofio, hefyd, os ydych yn gwerthu eich cartref ond yn parhau i fyw yno a thalu rhent, efallai na fyddwch yn medru hawlio Budd-dal Tai.

Am fwy o wybodaeth ynghylch Budd-dal Tai, gweler Help gyda’ch rhent - Budd-dal Tai.

Os ydych yn ystyried ymuno â chynllun achub morgeisi, dylech gael cyngor gan gynghorydd profiadol, er enghraifft, mewn canolfan Cyngor ar Bopeth. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy’n medru rhoi cyngor trwy’r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.

Efallai, hefyd, y byddwch am ystyried cael cyngor ariannol annibynnol. Fe fydd hyn yn helpu sicrhau eich bod wedi meddwl yn ofalus ynghylch sut fydd ymuno â chynllun achub morgeisi yn effeithio ar eich sefyllfa ariannol a’ch sefyllfa o ran tai yn y tymor hirach.

Nôl i’r brig

Cynlluniau achub morgeisi preifat

Dylech fod yn arbennig o ofalus cyn ymuno â chynllun achub morgeisi sy’n cael ei rhedeg gan gwmni preifat neu unigolyn.

Mae’r pethau y mae angen i chi eu gwybod ynghylch cynlluniau achub morgeisi preifat yn cynnwys:

• yn aml, maen nhw’n prynu cartrefi o dan bris y farchnad
• fwy na thebyg y byddwch yn cael tenantiaeth gychwynnol sy’n rhedeg am chwech neu ddeuddeg mis ac, yn ystod y cyfnod yna, efallai y bydd y landlord yn codi rhent arnoch sy’n ymddangos yn swm rhesymol. Ond, wedi hynny, os ydych yn adnewyddu eich tenantiaeth, efallai y byddwch yn gorfod talu rhent llawer yn uwch neu rent sydd ddim yn wahanol iawn i’r swm y buasech wedi ei dalu petaech yn dal i ad-dalu’r morgais a’r ôl-ddyledion
• efallai na fydd y math o denantiaeth a gynigir yn rhoi rhyw lawer o amddiffyniad i chi rhag cael eich troi allan o’ch cartref, sy’n golygu efallai y bydd y landlord yn medru eich troi chi allan yn weddol hawdd.

Os ydych yn ystyried ymuno â chynllun achub morgeisi gyda chwmni preifat neu unigolyn, dylech gael cyngor gan gynghorydd profiadol, er enghraifft, mewn canolfan Cyngor ar Bopeth. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy’n medru rhoi cyngor trwy’r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.

Efallai y byddwch hefyd am ystyried cael cyngor ariannol annibynnol. Fe fydd hyn yn helpu sicrhau eich bod wedi ystyried yn ofalus sut fydd ymuno â chynllun achub morgeisi yn effeithio ar eich sefyllfa ariannol a’ch sefyllfa o ran tai yn y tymor hirach.

Am fwy o wybodaeth ynghylch eich hawliau fel tenant preifat, gweler Tenantiaethau’r sector preifat.

Nôl i’r brig

Cynlluniau achub morgeisi sy’n cael eu rhedeg gan landlordiaid cymdeithasol

Mae rhai awdurdodau lleol a chymdeithasau tai hefyd yn rhedeg cynlluniau achub morgeisi, er, nid oes llawer ohonynt ar gael. Yn aml, mae ganddyn nhw reolau llym ynghylch pwy sy’n medru ceisio, felly efallai na fyddwch yn gymwys.

Fe fydd y cynlluniau hyn yn rhoi cyfle i chi aros yn eich cartref naill ai fel:

• tenant. Fe fyddai’ch cartref yn cael ei werthu, fel arfer i landlord cymdeithasol, fel cymdeithas tai, ac yna’i rhentu yn ôl i chi ar gyfradd sy’n llai na’ch ad-daliadau morgais. Efallai y bydd y cynllun yn rhoi’r hawl i chi i brynu eich eiddo yn ôl os yw’ch sefyllfa ariannol yn gwella. Dylech holi os yw hyn yn bosib
• rhannu perchnogaeth. Fe fyddai’ch cartref yn cael ei werthu, fel arfer i landlord cymdeithasol, fel cymdeithas tai, ac fe fyddech yn talu cyfran o rent a chyfran o forgais. Efallai y byddwch yn medru cynyddu eich cyfran o’r berchnogaeth pan fyddwch yn medru fforddio gwneud hynny. Dylech holi os yw hyn yn bosib

Pan fydd eich eiddo’n cael ei werthu i landlord cymdeithasol, mae’r arian yn cael ei ddefnyddio i ad-dalu eich morgais presennol a’r ôl-ddyledion. Os nad oes digon o arian i dalu am yr holl ôl-ddyledion, fe fydd yn rhaid i chi wneud trefniadau eraill i ad-dalu’r gwahaniaeth.

I ddarganfod mwy am gynlluniau achub morgeisi sy’n cael eu rhedeg gan awdurdodau lleol a chymdeithasau tai, holwch eich awdurdod lleol.

Os ydych yn ystyried ymuno â chynllun achub morgeisi sy’n cael ei rhedeg gan landlord cymdeithasol, dylech gael cyngor gan gynghorydd profiadol, er enghraifft, mewn canolfan Cyngor ar Bopeth. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy’n medru rhoi cyngor trwy’r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.

Efallai hefyd y byddwch am feddwl am gael cyngor ariannol annibynnol. Fe fydd hyn yn helpu sicrhau eich bod wedi meddwl yn ofalus ynghylch sut fydd ymuno â chynllun achub morgeisi yn effeithio ar eich sefyllfa ariannol a’ch sefyllfa o ran tai yn y tymor hirach.

Nôl i’r brig

Cynllun achub morgeisi a gefnogir gan y Llywodraeth yn Lloegr

Yn Lloegr, mae’r Llywodraeth wedi lansio cynllun achub morgeisi i helpu perchnogion tai bregus i aros yn eu cartref. Mae gan y cynllun ddwy ran ar wahân - Cynllun Rhannu Ecwiti a Chynllun Morgais i Rentu.

O dan y Cynllun Rhannu Ecwiti, fe fydd cymdeithas tai yn rhoi benthyciad i chi a fydd yn cael ei ddefnyddio i ostwng eich ad-daliadau morgais misol. Fe fydd angen i chi ad-dalu’r benthyciad i’r gymdeithas tai ond fe fyddwch yn dal i fod yn berchen ar eich cartref.

O dan y Cynllun Morgais i Rentu, mae cymdeithas tai yn prynu eich cartref ac yn eich caniatáu chi i barhau i fyw yno fel tenant. Mae’n golygu na fyddwch chi’n berchen ar eich cartref eich hun mwyach. Fe fydd yn rhaid i chi dalu rhent bob wythnos neu fis i’r gymdeithas tai.

Pwy sy’n medru ceisio ymuno â’r cynllun

Er mwyn i chi fedru ymuno ag un o’r cynlluniau hyn, fe fydd angen i chi ddangos eich bod mewn perygl o ddod yn ddigartref yn y dyfodol agos am fod yna berygl i’ch benthyciwr morgeisi ailfeddiannu eich cartref. Fe fydd angen i chi ddangos hefyd eich bod chi angen aros yn yr un ardal ble rydych chi’n byw, ac:

• eich bod chi, neu aelod o’ch cartref, yn feichiog neu,
• mae gennych blant dibynnol, neu
• rydych chi neu rywun yn eich cartref yn fregus. Fe allai hyn fod, er enghraifft, oherwydd henoed, salwch meddwl neu anabledd.

Ni fyddwch yn medru ceisio ymuno ag un o’r cynlluniau yn yr achosion canlynol:

• mae cyfanswm incwm blynyddol eich cartref yn fwy na £60,000
• mae gennych fwy nag un cartref
• mae eich cartref werth mwy na swm penodol ar gyfer eich ardal.

Yn ogystal â chwrdd â’r amodau hyn, sy’n berthnasol i’r ddau gynllun, fe fydd angen i chi gwrdd â rhai amodau ychwanegol hefyd, gan ddibynnu pa gynllun yr ydych yn ceisio ymuno ag ef. Caiff y rhain eu disgrifio isod.

Cynllun Rhannu Ecwiti

Er mwyn i chi fedru ymuno â’r Cynllun Rhannu Ecwiti, rhaid bod y canlynol yn wir:

• mae gennych rywfaint o ecwiti yn eich eiddo. Ecwiti yw’r gwahaniaeth rhwng gwerth eich eiddo a’r swm sy’n ddyledus gennych ar eich morgais
• fe fyddwch yn medru cadw i fyny gyda’ch taliadau morgais unwaith fyddwch chi wedi cael benthyciad ecwiti.

Sut mae rhannu ecwiti yn gweithio

Os teimlir eich bod yn addas i rannu ecwiti:

• fe fydd cymdeithas tai yn cynnig benthyciad o rhwng 25 y cant a 75 y cant o’ch morgais presennol. Fe fydd hyn yn cael ei dalu i’ch benthyciwr morgeisi
• fe fydd y benthyciad yn gostwng eich ad-daliadau morgais misol ar y cyfan. Mae’r benthyciad yn cael ei ddiogelu yn erbyn eich cartref
• codir tâl arnoch, sydd gyfwerth â thri y cant o werth y benthyciad, am ymuno â’r cynllun
• codir llog arnoch ar y benthyciad, sef 1.75 y cant, am y flwyddyn gyntaf. Fe fydd y ffi yn codi ar ôl y flwyddyn gyntaf ar gyfradd canran benodol
• fe fyddwch yn gorfod parhau i dalu am unrhyw atgyweiriadau neu waith cynnal a chadw ar eich eiddo.

Fe fydd yr eiddo yn dal i fod yn eiddo i chi, tra’ch bod yn medru cadw i fyny gyda’r taliadau ar eich morgais ac ar y benthyciad. Os nad ydych yn medru cadw i fyny gyda’ch ad-daliadau, fe fydd eich benthyciwr morgais yn dal i fedru cymryd camau i geisio ailfeddiannu eich cartref.

Cynllun Morgais i Rentu

Sut mae’r cynllun yn gweithio

Os teimlir eich bod yn addas ar gyfer y cynllun:

• ni fyddwch yn berchen ar eich cartref mwyach. Yn lle, mae landlord cymdeithasol yn prynu’r eiddo ac yn ei rhentu yn ôl i chi. Fel arfer, cymdeithas tai fydd hyn. Fe fyddwch yn dod yn denant i’r gymdeithas tai
• fe fydd yn rhaid i chi gyfrannu 3 y cant o werth eich cartref i ymuno â’r cynllun. Os oes llai na thri y cant o ecwiti gennych yn eich cartref neu mae gennych ecwiti negyddol, efallai y byddwch yn dal i fedru ymuno â’r cynllun ond efallai y bydd angen i chi ddod i drefniant ar wahân gyda’ch benthyciwr
• fe fyddwch yn cael tenantiaeth byrddaliad sicr. Fe fydd y denantiaeth yn eich galluogi chi i aros yn eich cartref am o leiaf tair blynedd. Ar ddiwedd y cyfnod hwn, dylech gael tenantiaeth newydd, tra’ch bod wedi cadw at amodau eich cytundeb tenantiaeth
• fe fydd eich landlord yn gyfrifol am unrhyw atgyweiriadau i’r eiddo
• fe fydd yn rhaid i chi dalu rhent a chadw at amodau eraill eich cytundeb tenantiaeth
• fe fydd y rhent a godir arnoch yn wyth deg y cant o’r rhent y byddai disgwyl i’ch cartref ei gael ar y farchnad agored, petaech yn ei osod allan.

Am fwy o wybodaeth ynghylch Landlordiaid Cymdeithasol, gweler Tenantiaethau’r sector cyhoeddus.

Am fwy o wybodaeth ynghylch tenantiaethau byrddaliad sicr, gweler Tenantiaethau’r sector preifat.

Unwaith fyddwch chi wedi cytuno i werthu eich cartref i’r gymdeithas tai, ni fydd hawl awtomatig gennych i brynu’r eiddo yn ôl unwaith eto, er, efallai y bydd hyn yn bosib o dan rai amgylchiadau.

Sut i geisio ymuno â chynllun achub morgeisi a gefnogir gan y Llywodraeth

I geisio ymuno â’r Cynllun Rhannu Ecwiti neu’r Cynllun Morgais i Rentu, fe fydd angen i chi:

• gael asiantaeth cynghori ar arian [link to heading Further help, Help pellach] i wneud asesiad diweddar o’ch sefyllfa ariannol. Fe fydd hyn yn dangos p’un ai fod un o’r cynlluniau yn opsiwn i chi
• fod yn sicr bod eich benthyciwr morgeisi wedi ystyried opsiynau eraill ac y bydd yn cefnogi eich cais
• fod yn sicr nad oes unrhyw reswm cyfreithiol ar hyn o bryd pam nad oes modd gwerthu eich eiddo
• ddarparu gwerthusiad diweddar o’ch eiddo i ddangos ei bris gwerthu posib.

Efallai na fyddwch yn medru parhau gyda’r cynllun os yw prisiad yn dangos bod eich eiddo angen llawer o waith

Mae mwy o wybodaeth am y Cynllun Achub Morgeisi a gefnogir gan y Llywodraeth ar gael oddi ar wefan yr Adran Cymunedau a Llywodraeth Leol yn: www.communities.gov.uk.

Unwaith fyddwch chi wedi cael cynnig gan gymdeithas tai i ymuno â’r Cynllun Achub Morgeisi, dylent drefnu i chi gael cyngor ariannol annibynnol rhad ac am ddim.

Fodd bynnag, efallai y byddwch chi am gael cyngor ariannol annibynnol cyn i chi gael cynnig, i sicrhau eich bod yn gwneud y penderfyniad ariannol iawn. Os fyddwch chi am gael cyngor ariannol ar gam cynharach, fe fydd yn rhaid i chi dalu amdano.

I geisio ymuno â Chynllun achub morgeisi'r Llywodraeth, cysylltwch â’ch canolfan Cyngor ar Bopeth leol. Fe fyddan nhw’n medru dweud wrthych p’un ai eich bod yn gymwys ai peidio. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy’n medru rhoi cyngor drwy’r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.

Nôl i’r brig

Cynlluniau achub morgeisi a gefnogir gan y Llywodraeth yng Nghymru

Yng Nghymru, mae Llywodraeth Cynulliad Cymru wedi sefydlu cynllun achub morgeisi gyda chymdeithasau tai yng Nghymru. Mae mwy o wybodaeth am y cynllun ar wefan Llywodraeth Cynulliad Cymru yn: www.new.wales.gov.uk.

Nôl i’r brig

Help pellach

Mwy o wybodaeth ynghylch y Cynllun achub morgeisi a gefnogir gan y Llywodraeth

Mae gwybodaeth am y Cynllun achub morgeisi a gefnogir gan y Llywodraeth ar gael oddi ar wefan yr Adran Cymunedau a Llywodraeth Leol yn: www.communities.gov.uk.

Mwy o wybodaeth ynghylch ôl-ddyledion morgais

Am fwy o wybodaeth ar ddelio gydag ôl-ddyledion morgais gweler:

Ar Adviceguide

• Ôl-ddyledion morgais
• Y daflen ffeithiau ar ôl-ddyledion morgais yn y Taflenni ffeithiau ar gredyd a debyd
• Mae eich benthyciwr morgeisi yn mynd â chi i’r llys – sut i baratoi ar gyfer y gwrandawiad yn y llys
• Eich troi chi allan o’ch cartref oherwydd ôl-ddyledion morgais.

Ar wefan y Gwasanaeth Cyngor Cenedlaethol ar Ddigartrefedd

Rhowch glic ar www.nhas.org.uk.

Ar wefan Awdurdod y Gwasanaethau Ariannol

Rhowch glic ar www.moneymadeclear.fsa.gov.uk.

Cyngor ariannol annibynnol

Os ydych yn ystyried ymuno â chynllun achub morgeisi, dylech gael cyngor ariannol annibynnol. Mae’r mudiadau canlynol yn medru eich helpu i ddod o hyd i gynghorydd ariannol annibynnol:

Independent Financial Promotions (IFAP)

Gwefan: www.unbiased.co.uk

Institute of Financial Planning (IFP)

Rhif Ffôn: 0117 945 2470
E-bost: enquiries@financialplanning.org.uk
Gwefan: www.financialplanning.org.uk

Personal Finance Society (PFS)

E-bost: customer.serv@thepfs.org
Gwefan: www.findanadviser.org

Nôl i’r brig

Bookmark and share

What are these?

Page tools