Chwefror 12 af 2012
Mae’r wybodaeth hon yn berthnasol i Loegr, Cymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon
Mae’r wybodaeth hon yn rhoi manylion i chi am y gwahanol fathau o lwfansau a pha bryd y gellir eu hawlio.
Mae lwfans personol a lwfans person dall yn symiau penodol sy’n cael eu gosod yn erbyn eich incwm, ac yn caniatáu i chi gael cymaint â hynny o incwm yn rhydd o dreth mewn unrhyw flwyddyn dreth. Mae lwfans Pâr Priod yn gweithio fel didyniad o’ch bil treth. Fe allech chi fod yn gymwys i dderbyn mwy nag un lwfans.
Mae’r mwyafrif o drethdalwyr sy’n byw yn y DU o ddydd i ddydd yn gymwys i dderbyn lwfans personol. Gall rhai trethdalwyr hefyd hawlio Lwfans Person Dall a Lwfans Pâr Priod.
Os ydych chi wedi talu peth treth ar eich incwm ac yn gymwys i lwfans a dim yn ei dderbyn, fe ddylech chi ei hawlio o’ch swyddfa dreth. Os nad ydych chi wedi derbyn yr holl lwfansau y mae gennych hawl iddynt, fe allwch chi wneud ôl-hawliad amdanynt ond mae yna derfyn amser ar gyfer gwneud hyn. Fe allwch chi ddarganfod mwy o wybodaeth ynglŷn â’r terfyn amser sy’n berthnasol i Ad-daliadau Treth.
Yn ymarferol, os ydych chi’n derbyn enillion neu bensiwn galwedigaethol, fe drethir yr incwm hwn trwy system Talu Wrth Ennill (TWE/PAYE). Yn dibynnu ar sut y cewch chi’ch talu, fe gewch chi naill ai 1/52 o’ch lwfans personol os ydych chi’n cael eich talu’n wythnosol, neu 1/12 o’ch lwfans personol os ydych chi’n cael eich talu’n fisol, fel cyflog sy’n rhydd o dreth bob diwrnod pae. Ar ôl cymryd i ystyriaeth unrhyw lwfansau eraill neu ostyngiadau, caiff y swm yr enillwch chi neu’r pensiwn a dderbyniwch chi uwchben y lefel hwn ei drethu. Mae hyn yn golygu y caiff lwfansau eu lledu’n gyfartal dros y flwyddyn yn hytrach na chi’n dechrau talu treth pan fydd enillion/pensiynau yn mynd dros swm eich lwfansau yn unig.
Am fwy o fanylion ynglŷn â TWE, gweler y system Talu Wrth Ennill (TWE).
Mae’r lwfansau canlynol ar gael os ydych chi’n gymwys:
Mae’r mwyafrif o bobol yn derbyn y lwfans treth personol sylfaenol yn awtomatig, ond mae pobol sydd ag incwm dros £100,000 yn cael lwfans llai neu dim o gwbl. Gellir gosod y lwfans personol yn erbyn pob math o incwm. Mae yna dri swm o Lwfans Personol, ond dim ond y lwfans sylfaenol a roddir yn awtomatig:
Os oes gennych incwm dros ryw derfyn arbennig, caiff y symiau uwch ar gyfer pobol 65 oed neu drosodd eu lleihau. Sut bynnag, nid ydynt yn cael eu lleihau yn is na’r swm safonol (lwfans sylfaenol) i bobol dan 65 oed, oni bai, o 6 Ebrill 2010, bod eich incwm yn fwy na £100,000 yn ystod y flwyddyn dreth.
Mae mwy o wybodaeth am lwfansau ar gael ar wefan Directgov yn: www.direct.gov.uk.
Gall lwfansau i bobol hŷn fod yn gymhleth. Am fwy o wybodaeth ar lwfansau personol ac i gyfrifo p’un ai y dylech chi fod yn talu treth wedi ymddeol ai peidio, rhowch glic ar www.directgov.uk.
Os ydych chi’n 60 oed neu drosodd ac ar incwm isel a gyda phroblemau gyda’r lwfansau treth efallai yr hoffech chi gysylltu â llinell gymorth TaxHelp i Bobol Hyn am gyngor ar 0845 601 3321 (Llun-Gwener 9.00am-5.00pm). Gall TOP drefnu ymweliad cartref, os gellir datrys eich problem yn well mewn cyfarfod wyneb yn wyneb.
Mae’r tabl hwn yn rhoi manylion lwfansau treth personol ar gyfer pob blwyddyn dreth. Caiff y lwfansau hyn eu didynnu o gyfanswm yr incwm trethadwy cyn y cyfrifir faint o dreth sy’n daladwy.
| Lwfans Personol | Blwyddyn dreth 2005/06 | Blwyddyn dreth 2006/07 | Blwyddyn dreth 2007/08 | Blwyddyn dreth 2008/09 | Blwyddyn dreth 2009/10 | Blwyddyn dreth 2010/ 11 |
Blwyddyn dreth 2011/12 |
| Lwfans Personol Sylfaenol | £4,895 | £5,035 | £5,225 | £6,035 | £6,475 | £6,475 | £7,475 |
| 65-74 oed | £7,090 | £7,280 | £7,550 | £9,030 | £9,490 | £9,490 | £9,940 |
| 75 oed a drosodd | £7,220 | £7,420 | £7,690 | £9,180 | £9,640 | £9,640 | £10,090 |
| Terfyn Incwm ar gyfer lwfansau personol 65-74 a 75 a drosodd |
£19,500 | £20,100 | £20,900 | £21,800 | £22,900 | £22,900 | £24,000 |
| Terfyn Incwm ar gyfer lwfans personol sylfaenol | Dim terfyn | Dim terfyn | Dim terfyn | Dim terfyn | Dim terfyn | £100,000 | £100,000 |
Os yw’ch incwm dros y terfyn incwm ar gyfer lwfansau ar sail oed, bydd Cyllid a Thollau EM (HMRC) yn lleihau’r lwfans ar sail oed i hanner yr incwm, £1 am bob £2, sydd gennych dros y terfyn hwnnw, hyd nes cyrraedd y lwfans cyfradd sylfaenol. Fe gewch chi’r lwfans sylfaenol o hyd, beth bynnag yw lefel eich incwm, oni bai, o 6 Ebrill 2011, fod eich incwm yn fwy na £100,000 yn y flwyddyn dreth.
Felly os ydych chi, er enghraifft, yn 66 a bod gennych incwm o £24,500, £500 dros y terfyn o £24,000 yn 2011/12, byddai HMRC yn rhoi £250 yn llai o lwfans ar sail oed i chi, hynny yw yn ei ostwng o £9,940 i £9,690.
Mae’r lwfans hwn yn gweithio yn yr un ffordd â’ch lwfans personol. Mae’n swm penodol sy’n cael ei osod yn erbyn eich incwm trethadwy, sy’n caniatáu i chi dderbyn cymaint â hynny o incwm yn rhydd o dreth mewn unrhyw flwyddyn dreth.
Yn Lloegr a Chymru, fe allwch chi hawlio Lwfans Person Dall am y flwyddyn dreth gyfan os ydych chi yn berson dall cofrestredig neu’n dod yn berson dall cofrestredig yn ystod y flwyddyn dreth. Yn yr Alban a Gogledd Iwerddon, lle nad oes cofrestr, mae’n rhaid eich bod yn analluog i gyflawni unrhyw waith lle mae gweld yn angenrheidiol. Felly nid oes yn rhaid i chi o anghenraid fod yn gwbl ddall i hawlio’r lwfans.
Yn Lloegr a Chymru, gall HMRC hefyd roi’r lwfans i chi yn y flwyddyn dreth cyn i chi gofrestru fel person dall, os cawsoch chi’r dystiolaeth oedd ei angen ar gyfer cofrestru yn ystod y flwyddyn dreth. Gall hyn eich helpu os oes yna unrhyw oedi ynglŷn â chofrestru fel person dall.
Os ydych chi’n briod neu os oes gennych bartner sifil ac yn methu defnyddio’ch Lwfans Person Dall i gyd, fe allwch chi ofyn i’ch swyddfa dreth i drosglwyddo y rhan o’ch lwfans sy heb ei ddefnyddio i’ch priod neu bartner sifil, pa un a yw eich priod neu bartner sifil yn ddall ai peidio. Rhaid i unrhyw weddill Lwfans Pâr Priod, os ydych yn gymwys i’w dderbyn, gael ei drosglwyddo ar yr un pryd. Os ydyw’r ddau ohonoch wedi’ch cofrestru’n dall, fe allwch ill dau dderbyn y lwfans.
Gellir dod o hyd i fwy o wybodaeth am Lwfans Person Dall ar wefan Directgov yn: www.direct.gov.uk.
Yng Ngogledd Iwerddon, fe allwch ddod o hyd i fwy o wybodaeth am Lwfans Person Dall ar wefan NIDirect yn: www.nidirect.gov.uk.
Mae’r tabl hwn yn rhoi manylion Lwfans Person Dall ar gyfer pob blwyddyn dreth. Caiff y lwfansau hyn eu didynnu o gyfanswm yr incwm trethadwy cyn y cyfrifir faint o dreth sy’n daladwy.
| Lwfans Person Dall | Blwyddyn dreth 2005/06 | Blwyddyn dreth 2006/07 | Blwyddyn dreth 2007/08 | Blwyddyn dreth 2008/09 | Blwyddyn dreth 2009/10 | Blwyddyn dreth 2010/11 | Blwyddyn dreth 2011/12 |
| £1,610 | £1,660 | £1,730 | £1,800 | £1,890 | £1,890 | £1,980 |
Er mwyn hawlio Lwfans Pâr Priod, mae’n rhaid eich bod yn byw gyda’ch gilydd fel pâr priod neu fel partneriaid sifil ac mae’n rhaid i un ohonoch chi o leiaf fod wedi’ch geni cyn 6 Ebrill 1935.
Mae’r rheolau ynglŷn â Lwfans Pâr Priod yn dibynnu ar y dyddiad y priodoch chi neu yr aethoch chi i bartneriaeth sifil, ynghyd ag oedran y person hynaf:
Fe allwch chi wneud cais i’ch swyddfa dreth i rannu lleiafswm y Lwfans Pâr Priod rhyngoch chi neu, os ydych chi’ch dau yn cytuno, i drosglwyddo lleiafswm y Lwfans Pâr Priod i’ch priod neu bartner.
Fe fyddwch yn gymwys i dderbyn lwfans personol yn ychwanegol at y Lwfans Pâr Priod, ac efallai yn gymwys hefyd i dderbyn Lwfans Person Dall.
Mae mwy o wybodaeth am Lwfans Pâr Priod ar gael ar wefan Directgov yn www.direct.gov.uk ac ar wefan LITRG yn www.litrg.org.uk.
Mae’r tabl hwn yn rhoi manylion uchafswm Lwfans Pâr Priod ar gyfer pob blwyddyn dreth. Fe gewch chi’r uchafswm os nad yw’ch incwm yn fwy na’r terfyn incwm. Mae Lwfans Pâr Priod yn swm sy’n cael ei ddidynnu o’ch bil treth, ac felly fe allwch ei hawlio dim ond os ydych chi’n talu treth.
Caiff eich bil treth ei leihau o 10% o Lwfans Pâr Priod y mae gennych hawl iddo.
Gall unrhyw Lwfans Pâr Priod sydd wedi’i dynnu oddi ar eich bil treth ei leihau i nil yn unig. Nid oes ad-daliad o unrhyw arian dros ben.
Lwfans Pâr Priod
Uchafswm |
Blwyddyn dreth 2005/06 | Blwyddyn dreth 2006/07 | Blwyddyn dreth 2007/08 | Blwyddyn dreth 2008/09 | Blwyddyn dreth 2009/10 | Blwyddyn dreth 2010/11 | Blwyddyn dreth 2011/12 |
| Dan 75 oed | £5,905 | £6,065 | £6,285 | £6,535 | Ddim yn berthnasol* | Ddim yn berthnasol | Ddim yn berthnasol |
| 75 oed a drosodd | £5,975 | £6,135 | £6,365 | £6,625 | £6,965 | £6,965 | £7,295 |
*Yn ystod 2009/10 cyrhaeddodd pob hawliwr yr oedran o 75 o leiaf, ac felly dim ond un uchafswm sydd o’r flwyddyn honno ymlaen.
Mae mwy o wybodaeth ynglŷn â sut y gall incwm dros y terfyn incwm leihau eich Lwfans Pâr Priod ar gael ar wefan Directgov yn www.direct.gov.uk.
Er y gellir lleihau eich Lwfans Pâr Priod os yw’ch incwm yn fwy na’r terfyn, all y lwfans byth gael ei leihau yn is na swm penodol bob blwyddyn. Mae’r tabl hwn yn rhoi manylion am isafswm y Lwfans Pâr Priod sydd ar gael bob blwyddyn.
Lwfans Pâr Priod Un priod\ |
Blwyddyn dreth 2005/06 | Blwyddyn dreth 2006/07 | Blwyddyn dreth 2007/08 | Blwyddyn dreth 2008/09 | Blwyddyn dreth 2009/10 | Blwyddyn dreth 2010/11 | Blwyddyn dreth 2011/12 |
| Lleiafswm | £2,280 | £2,350 | £2,440 | £2,540 | £2,670 | £2,670 | £2,800 |
Ymwadiad, hawlfraint a pholisi preifatrwydd, Hawlfraint © Cyngor ar Bopeth. Cedwir pob hawl.
