Mae'r wybodaeth yma'n berthnasol i Gymru, Lloegr a'r Alban
Mae yna nifer o gwmnïau sy'n medru cyflenwi trydan.
Mae rhestr o'r cwmnïau sy'n cyflenwi trydan yn eich ardal chi ar wefan y gwylgi i ddefnyddwyr, Llais Defnyddwyr yn: www.consumerfocus.org.uk.
Mae'n rhaid i bob cwmni cyflenwi trydan gael trwydded gan Ofgem (Office of Gas and Electricity Markets). Un o amodau'r drwydded yw bod yn rhaid i gwmni sy'n cyflenwi trydan gynhyrchu côd ymarfer ar:-
Er nad yw'r codau hyn yn rhwymo'n gyfreithiol, dylai'r cwmni trydan lynu atynt. Rydych yn medru gofyn i'ch cwmni trydan am gopi o'r codau. Mae'n medru bod yn ddefnyddiol i chi wybod beth sydd yn y codau os ydych yn cael anghytundeb gyda'r cwmni trydan, er enghraifft, ynghylch bil trydan neu newid cwmni cyflenwi. Os nad yw cwmni trydan yn glynu at y codau, fe fyddwch yn medru cwyno – gweler y pennawd Cwynion.
Yn y rhan fwyaf o amgylchiadau, mae'n rhaid i gwmni trydan gytuno i gyflenwi trydan i chi os ydych yn gofyn am lofnodi cytundeb.
Maen nhw'n medru gwrthod cyflenwi trydan yn yr amgylchiadau canlynol:-
Os gwrthodir rhoi cyflenwad trydan i chi, mynnwch gyngor gan Cyswllt Defnyddwyr, gweler y pennawd Sefydliadau defnyddiol.
Rydych chi'n medru newid eich cwmni cyflenwi trydan os ydych yn dymuno gwneud hynny. Os ydych yn ystyried newid at gwmni cyflenwi arall, cofiwch y bydd y prisiau, y polisïau a'r gwasanaethau a gynigir gan y cyflenwyr gwahanol, yn amrywio. Dylech ddarllen yr wybodaeth a'r cytundebau ar gyfer y cyflenwyr gwahanol yn ofalus, a chymharu’r rhain gyda'ch cwmni cyflenwi trydan presennol er mwyn sicrhau eich bod yn dewis y ddêl orau ar gyfer eich anghenion chi.
Rydych yn medru gweld beth yw'r prisiau tanwydd diweddaraf ar wefan Llais Defnyddwyr yn: www.consumerfocus.org.uk. Neu cliciwch ar wefan Llais Defnyddwyr am daflen ffeithiau ar gymharu prisiau, neu ddefnyddio gwefannau cymharu prisiau ar-lein sy'n ei gwneud yn haws i gymharu a newid cyflenwyr. Mae yna restr o wefannau cymharu prisiau ar wefan Llais Defnyddwyr.
Mae tanwydd deublyg yn golygu bod yr un cwmni cyflenwi'n cyflenwi eich nwy a'ch trydan. Mae'r rhan fwyaf o gyflenwyr nwy a thrydan yn cael trwydded gan Ofgem i gyflenwi'r ddau danwydd i gwsmeriaid. Mae rhai cwmnïau cyflenwi trydan yn cyflenwi'r ddau danwydd o dan un cytundeb, tra bod eraill yn rhoi un cytundeb ar gyfer nwy ac un arall ar gyfer trydan.
Yn aml, mae cyflenwyr sy'n cynnig cynigion deublyg yn rhoi gostyngiad ar gyfanswm y bil.
Am fwy o wybodaeth ynghylch dod o hyd i'r ddêl danwydd orau ar eich cyfer chi, rhowch glic ar wefan Llais Defnyddwyr yn: www.consumerfocus.org.uk.
Am wybodaeth ynghylch cyflenwad nwy, gweler Cyflenwad nwy.
Pan fydd cwmni nwy yn gwerthu trydan i chi, mae'n rhaid iddo gadw at safonau penodol.
Mae'r rhan fwyaf o gyflenwyr wedi cofrestru i gôd ymarfer a gynhyrchwyd gan y Gymdeithas Cyflenwyr Ynni (AES). Mae'n rhaid i asiantau gwerthu ddilyn y canllawiau yn y côd. Mae'r canllawiau'n cynnwys pob math o werthu trydan, gan gynnwys gwerthu o ddrws i ddrws (gwerthu ar stepen eich drws) a gwerthu dros y ffôn (gwerthu o bell). Dyma rai o'r canllawiau yn y côd ymarfer:
Os nad yw'r asiant gwerthu'n dilyn y canllawiau hyn, efallai y bydd hawl gennych i iawndal.
Wrth werthu ar y stepen drws, amod o’r drwydded yw fod yn rhaid i gyflenwr roi amcanbris ysgrifenedig i chi cyn cwblhau’r gwerthiant.
Os oes cwyn gennych ynghylch y ffordd y gwerthwyd trydan i chi, dylech fynd ar drywydd y gwyn gyda'r cwmni dan sylw yn gyntaf. Gofynnwch iddynt am gopi o'r côd ymarfer a defnyddiwch yr wybodaeth yn y côd i'ch helpu i gwyno.
Os nad ydych yn medru dod i gytundeb gyda'r cwmni trydan, byddwch yn medru cwyno - gweler y pennawd Cwynion.
Os ydych yn llofnodi cytundeb i brynu trydan gan rywun sydd wedi galw yn eich cartref, efallai y bydd hawl gennych i ganslo'r cytundeb os ydych yn newid eich meddwl. Byddwch yn medru canslo'r cytundeb ar yr amod eich bod yn canslo o fewn saith niwrnod i'w lofnodi. Nid oes gwahaniaeth a oeddech wedi gwahodd yr asiant sy'n gwerthu i alw yn eich cartref ai peidio.
Am fwy o wybodaeth ynghylch eich hawl i ganslo cytundeb a lofnodwyd yn eich cartref, gweler Gwasanaethau a brynwyd ar stepen eich drws yn Prynu gwasanaethau - eich hawliau.
Os ydych yn llofnodi cytundeb i brynu trydan dros y ffôn, efallai y byddwch hefyd yn cael yr hawl i newid eich meddwl.
Am fwy o wybodaeth ynghylch eich hawl i ganslo cytundeb yr ydych wedi cytuno iddo dros y ffôn, gweler Gwasanaethau a brynwyd o bell yn Prynu gwasanaethau – eich hawliau.
Pan fyddwch chi'n symud i gartref newydd, dywedwch wrth y cwmni cyflenwi trydan newydd o ba ddyddiad yr ydych am gymryd y cyflenwad. Efallai mai'r un cwmni cyflenwi trydan fydd yn cyflenwi eich hen gyflenwad trydan a'ch cyflenwad newydd, neu efallai y byddwch am newid at gwmni cyflenwi newydd wrth i chi symud. Efallai y bydd yn rhaid i chi newid at gwmni cyflenwi newydd os nad yw'ch cwmni cyflenwi'n cyflenwi trydan yn yr ardal yr ydych wedi symud iddi.
Os ydych am ganslo'ch cytundeb gyda'ch cwmni cyflenwi trydan presennol, mae'n rhaid i chi roi rhybudd o ddau ddiwrnod, o leiaf, iddynt. Os nad ydych yn gwneud hyn, maen nhw'n medru parhau i gyflenwi'ch trydan, hyd yn oed os ydych wedi symud allan o'r eiddo.
Mae eich cwmni cyflenwi trydan hefyd yn medru gwrthwynebu eich hawl i newid at gwmni cyflenwi arall mewn rhai amgylchiadau eraill, er enghraifft, os ydych mewn dyled.
Dylech ganslo unrhyw archebion sefydlog neu ddebyd uniongyrchol unwaith y byddwch wedi talu'r bil terfynol i'ch cwmni cyflenwi trydan presennol.
Fe fydd eich hen gwmni cyflenwi trydan, a'r cwmni newydd, eisiau darlleniad terfynol o'ch mesurydd, a gymerwyd ar y diwrnod y newidioch eich cwmni cyflenwi. Fe fydd rhai cyflenwyr yn anfon person allan i ddarllen y mesurydd, ac efallai y bydd yn codi tâl am hyn; fe fydd eraill yn gofyn i chi ddarllen y mesurydd ac anfon y darlleniad iddyn nhw. Yn y naill achos neu'r llall, cadwch nodyn o'r darlleniad rhag ofn y bydd yna ddadlau yn nes ymlaen.
Rhaid i chi roi'r rhif cyflenwi ar gyfer y mesurydd yn eich cartref i'r cwmni cyflenwi trydan newydd. Mae'r rhif cyflenwi'n rhif adnabod ar gyfer y mesurydd ac mae ar y bil sy'n gysylltiedig â'r mesurydd. Os ydych yn symud i dŷ newydd, fe fydd yn rhaid i chi ofyn i'r preswylwyr presennol am y rhif cyflenwi.
Os oes rhaid ailgysylltu'r cyflenwad trydan, efallai y bydd y cwmni cyflenwi trydan yn codi tâl. Mae Cyswllt Defnyddwyr (gweler y pennawd Sefydliadau defnyddiol) yn medru dweud a ddylai'r cwmni fod wedi codi tâl a faint sy'n swm rhesymol.
Am wybodaeth a chyngor ynghylch newid at gwmni cyflenwi trydan newydd, ewch at wefan Llais Defnyddwyr yn www.consumerfocus.org.uk. Mae gwefan Llais Defnyddwyr yn medru rhoi gwybodaeth i chi ar yr hyn y dylech ei wirio os ydych am newid cwmni cyflenwi. Mae hefyd yn medru rhoi rhestr o gwmnïau cyflenwi trydan lleol i chi. Rydych yn medru cael taflenni ffeithiau i gymharu prisiau hefyd.
Os oes dyled trydan gennych, efallai na fyddwch yn cael eich derbyn gan gwmni cyflenwi newydd.
Os yw'r arian yn ddyledus gennych ers llai na 28 diwrnod, er enghraifft, nid ydych wedi talu bil diweddar, fe fyddwch yn dal i fedru newid cwmni cyflenwi. Fe fydd eich dyled yn cael ei throsglwyddo at eich cwmni cyflenwi newydd.
Fe fyddwch hefyd yn cael newid eich cwmni cyflenwi os ydych yn defnyddio mesurydd rhagdaliad ac mae gennych ddyled o hyd at £200. Fe fydd eich dyled yn cael ei throsglwyddo at eich cwmni cyflenwi newydd. Am fwy o wybodaeth ynghylch newid eich cwmni cyflenwi pan fydd dyled gennych, cysylltwch â Cyswllt Defnyddwyr - gweler y pennawd Sefydliadau defnyddiol.
Fe fydd gan y rhan fwyaf o gwsmeriaid fesurydd credyd (gweler isod) ac fe fyddant yn derbyn biliau rheolaidd. Ond, mewn rhai amgylchiadau, efallai y bydd y cwmni cyflenwi trydan yn gwrthod rhoi cyflenwad i chi hyd nes i chi ddarparu sicrwydd addas. Yn gyntaf, dylai'r cwmni cyflenwi trydan ofyn i chi gytuno i gael mesurydd rhagdaliad - gweler isod. Dim ond os ydych yn gwrthod mesurydd rhagdaliad y dylai'r cwmni cyflenwi trydan ofyn am sicrwydd arall. Fel arfer fe fydd yn gofyn i chi wneud un o'r canlynol:-
Yr amgylchiadau mwyaf cyffredin i gwmni cyflenwi trydan ofyn am sicrwydd yw ble rydych yn gwsmer newydd ac nid ydych yn medru profi pwy ydych chi neu roi cyfeiriad blaenorol, neu mae gennych hanes gwael o dalu yn eich cyfeiriad presennol neu flaenorol.
Os ydych yn enwi gwarantydd, fe fydd y gwarantydd yn gyfrifol yn gyfreithiol am dalu eich biliau trydan os nad ydych yn talu. Cyn llofnodi i fod yn warantydd, dylech ddarllen amodau'r cytundeb gyda'r cwmni cyflenwi a chael amcan o gost debygol y biliau.
Rhaid i'r cwmni cyflenwi trydan ofyn am swm 'rhesymol' yn unig fel blaendal sicrwydd. Mae yna ganllawiau yn amodau'r drwydded sy'n dweud faint o flaendal y dylid ei godi. Fel arfer, mae'n hyd at unwaith a hanner swm bil chwarterol.
Os ydych yn credu bod swm y blaendal yn afresymol, er enghraifft, am nad ydych yn defnyddio llawer o drydan, trafodwch y mater gyda'r cwmni cyflenwi trydan. Os nad ydych yn fodlon o hyd, rydych yn medru cwyno – gweler y pennawd Cwynion.
Os ydych yn cael trafferth cael cyflenwad trydan, neu mae rhywun yn mynd i stopio eich cyflenwad, siaradwch â chynghorydd profiadol, er enghraifft mewn canolfan Cyngor ar Bopeth. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy'n medru rhoi cyngor drwy'r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.
Mae yna nifer o wahanol fesuryddion ar gael, ac maen nhw'n syrthio i ddau gategori:-
Fe fydd y rhan fwyaf o gwsmeriaid yn cael mesurydd credyd ac yn derbyn biliau bedair gwaith y flwyddyn. Gelwir y rhain yn filiau chwarterol. Fe fydd y cwmni cyflenwi trydan yn galw i ddarllen y mesurydd yn rheolaidd, neu'n cysylltu â'r cwsmer i ofyn iddynt ddarllen y mesurydd a rhoi gwybod beth yw'r darlleniad. Rhaid i'r mesurydd gael ei ddarllen o leiaf unwaith bob dwy flynedd. Mae'r cwsmer yn medru talu'r bil mewn sawl ffordd - gweler y pennawd Biliau trydan.
Os ydych yn cael trafferth talu am eich trydan, rydych yn medru gofyn am osod mesurydd rhagdaliad. Os ydych mewn dyled, dylech gael cynnig mesurydd rhagdaliad yn lle eich datgysylltu.
Rydych yn medru gofyn am fesurydd rhagdaliad os nad ydych mewn dyled, ond efallai y bydd yn rhaid i chi aros hyd nes bod un ar gael.
Yn y rhan fwyaf o ardaloedd, mesuryddion rhagdaliad electronig yw'r unig opsiwn sydd ar gael fel mesurydd rhagdaliad.
Dyma'r prif fathau o fesuryddion rhagdaliad:
Fe fydd y cwmni cyflenwi trydan yn darparu rhestr o lefydd ble y byddwch yn medru cael y cerdyn, tocyn neu allwedd wedi'i wefru, ac mae hyn yn medru cynnwys peiriannau gwefru. Fe fydd y mesurydd yn cofnodi faint o drydan a ddefnyddir.
Dyma fanteision defnyddio mesurydd rhagdaliad:
Mae yna sawl anfantais i ddefnyddio mesurydd rhagdaliad, gan gynnwys:
Pan fydd y cwmni cyflenwi trydan yn dod i ddarllen y mesurydd dylech, os yn bosib, ddarllen y mesurydd eich hun i gadarnhau ei fod yn gywir.
Rhaid i chi roi mynediad i'r mesurydd pryd bynnag bydd y cwmni cyflenwi trydan yn gofyn amdano. Er enghraifft, os ydych yn adeiladu cypyrddau cegin o amgylch mesurydd, ac mae'n rhaid tynnu'r cypyrddau'n rhydd er mwyn i'r cwmni cyflenwi trydan osod mesurydd newydd, chi fydd yn gyfrifol am gost y cypyrddau newydd.
Os nad yw'r cwmni cyflenwi trydan wedi medru cael mynediad i ddarllen y mesurydd, efallai y bydd yn gadael cerdyn i chi ei lenwi gyda'ch darlleniad eich hun, neu'n cysylltu â chi i ofyn i chi ddarllen y mesurydd.
Mae cwsmer sy'n anabl, â salwch cronig neu wedi cyrraedd oed pensiwn, yn medru gofyn i'r cwmni cyflenwi trydan ddarllen eu mesurydd bob tri mis os nad ydyn nhw, neu aelod arall o'r teulu, yn medru gwneud hynny. Ond, fe fydd y bil yn amcan o'r defnydd trydan os nad yw'r cwmni cyflenwi trydan yn medru dod i mewn.
O dan gôd ymarfer y cwmni cyflenwi trydan, mae cwsmer sy'n anabl, â salwch cronig neu wedi cyrraedd oed pensiwn yn medru cael cyngor a gwybodaeth ar:-
Rhaid rhoi cyngor a gwybodaeth ar ailosod y mesurydd yn rhad ac am ddim. Efallai y byddant hefyd yn medru rhoi rheolyddion neu addasyddion arbennig ar gyfer y mesurydd neu'r cyfarpar, yn rhad ac am ddim.
Am fwy o wybodaeth ynghylch gwasanaethau i gwsmeriaid sy'n anabl, â salwch cronig neu wedi cyrraedd oed pensiwn, gweler y pennawd Gwasanaethau rhad ac am ddim i bobl hŷn, pobl anabl a phobl gyda salwch tymor hir.
Os ydych yn credu bod y darlleniad a roddwyd ar eich bil yn anghywir, cymerwch eich darlleniad eich hun. Os yw hyn yn dangos bod y mesurydd wedi'i gamddarllen, dywedwch wrth y cwmni cyflenwi trydan beth yw'r darlleniad cywir ac fe fydd yn anfon bil diwygiedig atoch. Os yw'ch darlleniad chi'n dangos bod y mesurydd wedi cael ei ddarllen yn gywir, efallai bod nam ar y mesurydd a dylid dweud wrth y cwmni cyflenwi trydan am y mater.
Os ydych wedi cael amcan o ddarlleniad, darllenwch y mesurydd eich hun. Rydych yn medru cysylltu â'r cwmni cyflenwi trydan ar y rif ffôn sydd ar y bil, neu ddychwelyd y bil, i roi eich darlleniad eich hun. Yna, fe fyddwch yn cael bil diwygiedig.
Mewn rhai achosion, os yw’ch tŷ wedi cael ei rhannu yn fflatiau, efallai y bydd dryswch ynghylch y mesuryddion. Holwch eich cwmni cyflenwi i sicrhau bod y rhif cyfresol ar eich mesurydd yn cyfateb i’r rhif y mae’r bil yn berthnasol iddo.
Efallai y bydd y cwmni sy'n cyflenwi'ch trydan yn datgysylltu eich cyflenwad trydan trwy dynnu'r mesurydd os oes digon o dystiolaeth ganddo eich bod wedi ymyrryd â'ch mesurydd. I atal y cwmni rhag datgysylltu'ch cyflenwad, mae'n rhaid i chi argyhoeddi'r cwmni sy'n cyflenwi'ch trydan nad ydych wedi ymyrryd â'r mesurydd, a'ch bod wedi gofalu'n iawn am y mesurydd.
Os cewch eich amau o ymyrryd â mesurydd dylech ofyn am help cynghorydd profiadol, er enghraifft, eich canolfan Cyngor ar Bopeth leol. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy'n medru rhoi cyngor drwy'r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.
Byddwch yn derbyn biliau trydan yn rheolaidd.
Os oes nam ar eich golwg neu'ch clyw, mae'r cwmni sy'n cyflenwi'ch trydan yn medru rhoi biliau ar ffurf addas i chi, er enghraifft mewn Braille neu drwy ffôn testun.
Mewn rhai amgylchiadau, rydych yn medru trefnu bod eich biliau'n cael eu hanfon at rywun arall, fel cynhaliwr, fel eu bod nhw'n medru eich helpu chi i'w darllen a'u gwirio – gweler y pennawd Gwasanaethau rhad ac am ddim i bobl hŷn, pobl anabl a phobl gyda salwch tymor hir.
Mae'r tâl sefydlog yn swm dyddiol sefydlog a godir ar ddefnyddwyr trydan, waeth faint o drydan a ddefnyddir. Mae yna daliadau gwahanol ar gyfer mesuryddion rhagdaliad a chredyd.
Efallai y bydd y cwmni sy'n cyflenwi'ch trydan yn cynnig yr opsiwn o beidio â thalu tâl sefydlog, ond talu cyfradd ychydig yn uwch ar gyfer y trydan a ddefnyddir yn lle. Byddai angen i chi gyfrifo, o'ch biliau, ai'r opsiwn yma fyddai'n rhatach i chi.
Mae'n rhaid i gwmnïau cyflenwi trydan adael i chi dalu eich bil mewn sawl ffordd os oes mesurydd credyd gennych. Y gofyniad lleiaf yw bod y cwmni sy'n cyflenwi'ch trydan yn gadael i chi dalu gydag arian, siec, archeb post neu ddebyd uniongyrchol misol. Efallai hefyd y bydd y cwmni sy'n cyflenwi'ch trydan yn cynnig dulliau eraill o dalu. Fe fydd rhai cwmnïau cyflenwi trydan yn rhoi gostyngiad i chi os ydych yn talu trwy ddull penodol.
Fel arfer, bydd y cwmni sy'n cyflenwi'ch trydan yn gadael i chi dalu'r bil trwy'r dulliau canlynol:-
Os nad ydych yn medru fforddio talu'r bil trydan yn llawn pan fydd yn cyrraedd, efallai y byddwch chi am ystyried:-
Os yw cwmni trydan wedi methu ag anfon bil allan, nid ydynt yn cael anfon bil atoch am unrhyw swm sy'n mynd yn ôl fwy na blwyddyn. Ond, mae hyn ond yn berthnasol os ydych wedi ceisio â chysylltu â nhw i drefnu talu ac nid ydych wedi rhwystro unrhyw ymgais gan y cwmni i ddarllen eich mesurydd neu i ddatrys ymholiadau ynghylch biliau.
Holwch eich cwmni cyflenwi trydan am wybodaeth ynghylch y cynlluniau talu sydd ar gael Mae rhai cwmnïau cyflenwi trydan yn cynnig gostyngiad i gwsmeriaid sy'n talu eu biliau trwy ddebyd uniongyrchol, archeb sefydlog, cynllun cyllidebu neu daliadau hyblyg. Dylech ddarllen amodau'r cynlluniau talu y mae'ch cwmni cyflenwi trydan yn eu cynnig yn ofalus. Dyma'r cynlluniau talu rheolaidd fwyaf cyffredin:-
Rhoddir amcan o'ch defnydd blynyddol o drydan, fel arfer ar sail eich defnydd blaenorol, ac rydych yn talu'r swm hwn trwy randaliadau cyfartal dros y flwyddyn.
Os ydych yn defnyddio cynllun cyllidebu taliad sefydlog, rhaid i chi dalu'r swm a gytunwyd i'r cwmni cyflenwi trydan ar yr adeg benodol - fel arfer, mae hyn yn wythnosol, bob pythefnos neu bob mis. Gan ddibynnu ar gynllun y cwmni cyflenwi trydan, efallai y byddwch yn medru anfon taliadau drwy'r post at y cwmni cyflenwi trydan, neu dalu mewn swyddfeydd post, banciau neu leoliadau eraill.
Ar ddiwedd y flwyddyn efallai y bydd swm yn ddyledus i chi, neu 'gredyd'. Fe fydd unrhyw swm sy'n ddyledus yn cael ei ystyried wrth gyfrifo rhandaliadau’r flwyddyn nesaf, neu, os yw'n swm mawr, fel arfer bydd yn rhaid ei dalu.
Os yw’ch cwmni cyflenwi wedi cynyddu eich debyd uniongyrchol ac rydych yn teimlo bod y swm newydd yn afresymol, efallai y byddwch am herio’r cynnydd. Dylech geisio sicrhau bod eich taliadau wedi cael eu hasesu ar y swm o ynni yr ydych yn ei ddefnyddio ac nad ydyw’n amcangyfrif. Dylech ddweud wrth eich cwmni cyflenwi am unrhyw newidiadau yn eich amgylchiadau a allai arwain at ostyngiad yn y nwy yr ydych yn ei ddefnyddio.
Efallai y bydd y cwmni cyflenwi trydan yn cynnig cynllun taliadau hyblyg, sy'n eich galluogi chi i dalu unrhyw swm ar unrhyw adeg. Efallai y bydd hon yn ffordd ddefnyddiol o dalu os yw'ch incwm yn amrywio. Darllenwch amodau'r cynllun yn ofalus, er enghraifft, sut mae'r taliadau'n cael eu cyfrifo a beth sy'n digwydd os ydych yn cynilo credyd neu'n mynd i ddyled.
Mae'r rhan fwyaf o gwmnïau cyflenwi trydan yn cynnig cyfraddau is i gwsmeriaid sydd ar incwm isel neu gwsmeriaid bregus, fel pobl hŷn, neu bobl sydd â salwch tymor hir. Gelwir y cyfraddau is hyn yn dariffau cymdeithasol.
Mae gan bob cwmni cyflenwi ei gyfres ei hun o reolau ynghylch pwy sy'n gymwys i gael y cyfraddau is. Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â'ch cwmni cyflenwi trydan a gofynnwch am fanylion eu tariffau cymdeithasol.
Mae’r Adran Gwaith a Phensiynau a chyflenwyr trydan yn rhannu gwybodaeth er mwyn adnabod cwsmeriaid dros 70 sy’n cael elfen gwarant Credyd Pensiwn. Os ydych chi dros 70 ac yn cael elfen gwarant Credyd Pensiwn, dylai’r cwmni sy’n cyflenwi’ch trydan roi £80 yn ôl i chi ar eich bil. Ond os ydych chi eisoes ar dariff cymdeithasol, efallai na fyddwch chi’n cael yr arian yma yn ôl.
Efallai y byddwch yn medru gostwng eich biliau trydan yn y dyfodol trwy ddefnyddio trydan yn effeithlon neu inswleiddio eich cartref. Mae'n rhaid bod gan bob cwmni cyflenwi trydan gôd ymarfer ar ddefnyddio trydan yn effeithlon. Os ydych yn gofyn, mae'n rhaid i'r cwmni cyflenwi trydan hefyd drefnu i chi gael cyngor rhad ac am ddim, ar gais, gan berson sydd â chymwysterau addas ar:-
Rydych hefyd yn medru defnyddio'r cyfleuster gwirio cymhwyster ar wefan Llais Defnyddwyr. Mae'n cynnig opsiwn chwilio personol, ar sail eich amgylchiadau personol, i ddarganfod pa grantiau, budd-daliadau, cyngor neu gymorth sydd, efallai, ar gael i'ch helpu i dalu'ch biliau trydan neu sicrhau bod eich cartref yn fwy effeithlon o ran ynni. Rhowch glic ar: www.consumerfocus.org.uk.
Efallai y byddwch yn medru gostwng eich bil trydan drwy newid y cwmni sy'n cyflenwi eich tanwydd. Mae mwy o wybodaeth ynghylch newid y cwmni sy'n cyflenwi'ch tanwydd, ar wefan y gwylgi i ddefnyddwyr, Llais Defnyddwyr yn www.consumerfocus.org.uk.
Rydych hefyd yn medru:
Am fwy o wybodaeth ynghylch arbed arian ar gostau tanwydd, gweler Costau tanwydd ac arbed arian.
Os oes dyledion trydan gennych, rydych mewn perygl o gael eich cyflenwad trydan wedi'i ddatgysylltu. Ond, mae'n anarferol iawn i chi gael eich datgysylltu os ydych yn methu â thalu eich biliau trydan.
Os oes unrhyw ddyledion trydan gennych, efallai bod gennych ddyledion eraill sydd angen eu sortio hefyd. Dylech ofyn am help cynghorydd profiadol, enghraifft, Canolfan Cyngor ar Bopeth. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy'n medru rhoi cyngor drwy'r e-bost, cliciwch ar arwydd CAB.
Mae'n rhaid i gwmni cyflenwi trydan ddilyn amodau safonol trwydded, ac mae un o'r amodau hynny'n nodi sut mae'n delio gyda chwsmeriaid sy'n cael trafferth talu. Nid yw cwmni cyflenwi trydan yn medru cyhoeddi rhybudd o ddatgysylltu hyd nes o leiaf 28 diwrnod ar ôl cyhoeddi bil. Rhaid i chi gael o leiaf saith niwrnod o rybudd o ddatgysylltu. Os nad ydych yn medru talu eich bil, cysylltwch â'ch cwmni cyflenwi ar unwaith. Dylech gael cynnig trefniadau i dalu'r ddyled ar gyfradd yr ydych yn medru ei fforddio. Os nad ydych yn medru fforddio talu'r ddyled fel hyn, mae'n rhaid iddynt gynnig gosod mesurydd rhagdaliad - gweler y pennawd Mesuryddion.
Efallai y bydd gan rai grwpiau cwsmeriaid amddiffyniad ychwanegol rhag cael eu datgysylltu. Efallai y bydd hyn yn berthnasol i chi os:
Rydych yn medru cael mwy o wybodaeth ynghylch y camau y mae cwmni cyflenwi yn gorfod eu cymryd cyn eich datgysylltu, ar wefan Llais Defnyddwyr yn www.consumerfocus.org.uk, neu rydych yn medru cysylltu â Cyswllt Defnyddwyr – gweler y pennawd Sefydliadau defnyddiol.
Os cawsoch eich datgysylltu, neu os oes cwmni'n bygwth eich datgysylltu, ac nid ydych wedi llwyddo i ddatrys y mater gyda'r cwmni sy'n cyflenwi eich trydan, dylech gysylltu â Cyswllt Defnyddwyr ar: 0845 404 0506.
Mae datgysylltu'n cynnwys ble mae rhywbeth wedi mynd o'i le gyda'ch mesurydd rhagdaliad sy'n golygu nad ydych yn medru talu neu rydych wedi talu ond nid yw'ch cyflenwad trydan yn gweithio o hyd.
Ble'n briodol, fe fydd Cyswllt Defnyddwyr yn cyfeirio eich achos at y gwylgi i ddefnyddwyr, Llais Defnyddwyr, a fydd yn mynd ar drywydd eich cwyn gyda'r cwmni cyflenwi trydan.
Ystyrir cwyn ynghylch datgysylltu yn achos sy'n flaenoriaeth a dylai fod wedi ei ddatrys ar y diwrnod gwaith nesaf ar ôl i chi ei chyfeirio at Llais Defnyddwyr. Os ydych ar fesurydd rhagdaliad, dylech gael eich cyflenwad trydan yn ôl o fewn tair awr.
Os nad ydych yn hapus gyda chanlyniad eich cwyn o hyd, rydych yn medru cwyno i'r Ombwdsman Ynni – gweler y pennawd Cwynion.
Mae Llinell Gymorth Home Heat yn cynnig cyngor ar effeithlonrwydd ynni a dyledion tanwydd i ddefnyddwyr sydd ar incwm isel. Mae cynghorwyr y Linell Gymorth yn medru helpu adnabod ble y gallai mesurau effeithlonrwydd ynni rhad ac am ddim fod ar gael ac maen nhw hefyd yn medru sicrhau nad ydyw cwsmeriaid bregus mewn perygl o gael cyflenwadau tanwydd wedi eu datgysylltu. Rydych yn medru cysylltu â Llinell Gymorth Home Heat ar 0800 33 66 99.
Mae rhai cyflenwyr ynni wedi sefydlu ymddiriedolaethau elusennol annibynnol sy'n rhoi grantiau i rai o'u cwsmeriaid, i'w helpu i dalu dyledion trydan. Rydych hefyd yn medru cael grantiau i dalu dyledion nwy ac unrhyw rai o filiau eraill y cartref.
Am fwy o wybodaeth, rhowch glic ar www.edfenergytrust.org.uk neu gofynnwch am gopi o lyfryn Utility Trusts and Schemes gan www.britishgasenergytrust.org.uk.
Mae gwasanaethau rhad ac am ddim ar gael gan bob cwmni cyflenwi trydan o dan y Gofrestr Gwasanaethau sy’n Flaenoriaeth. Mae gwasanaethau ar gael i gwsmeriaid sydd:
Dyma'r gwasanaethau sy'n medru bod ar gael, gan ddibynnu ar eich amgylchiadau:
Am fwy o wybodaeth neu gyngor am wasanaethau rhad ac am ddim o dan y Gofrestr Gwasanaethau sy’n Flaenoriaeth gan eich cwmni cyflenwi trydan, rhowch glic ar wefan y gwylgi i ddefnyddwyr, Llais Defnyddwyr: yn www.consumerfocus.org.uk.
Mae cyngor ymarferol ar gael ar-lein hefyd, ar wefan Energy Retail Association yn: www.homeheathelp.org.uk. Mae yna:
Os oes cwyn gennych am eich cwmni cyflenwi trydan, dylech godi'r mater gyda'ch cwmni cyflenwi trydan i ddechrau.
Ond, mae'r broses gwyno'n wahanol i gwsmeriaid sydd wedi cael eu datgysylltu neu ble mae'r cwmni'n bygwth eu datgysylltu, neu i gwsmeriaid sy'n cael eu hystyried yn gwsmeriaid bregus. Dylech geisio datrys y mater gyda'ch cwmni cyflenwi trydan yn gyntaf ond, os ydych yn mynd i drafferthion, dylech fynd â'ch cwyn at Cyswllt Defnyddwyr.
Os ydych wedi cael eich datgysylltu neu mae'r cwmni'n bygwth eich datgysylltu, gweler y pennawd Dyledion ac osgoi cael eich datgysylltu. Os ydych yn credu efallai eich bod yn fregus, gweler y pennawd Cwyno os ydych yn fregus.
Rhaid bod gan eich cwmni cyflenwi weithdrefn ar gyfer delio gyda chwynion. Dylech fod yn medru cael copi o'r weithdrefn hon oddi ar wefan eich cwmni cyflenwi. Dylai'r weithdrefn gynnwys enwau a manylion cyswllt pob ffynhonnell help, cyngor a gwybodaeth annibynnol sydd ar gael.
Os fyddwch chi angen help neu gyngor ynghylch cwyno neu ddelio gyda'ch cwmni cyflenwi, rydych yn medru cysylltu â Cyswllt Defnyddwyr - gweler y pennawd Sefydliadau defnyddiol am fanylion cyswllt, neu edrychwch ar gefn eich bil ynni. Fodd bynnag, ni fydd Cyswllt Defnyddwyr yn medru trafod eich cwyno ar eich rhan.
Rydych yn medru cwyno am unrhyw wasanaeth neu gynnyrch a gawsoch gan eich cwmni cyflenwi trydan. Os nad ydych yn hapus gyda'r ffordd y maen nhw wedi delio gyda'ch cwyno, rydych hefyd yn medru cwyno am hyn.
Rydych yn medru cwyno dros y ffôn, yn bersonol neu'n ysgrifenedig – gan gynnwys drwy'r e-bost.
Unwaith fyddwch chi wedi cwyno, rhaid i'ch cwmni cyflenwi ddweud wrthych pa gamau y byddan nhw'n eu cymryd i ddatrys eich cwyn, a faint o amser mae hyn yn debygol o gymryd. Os nad ydych yn hapus gyda'r ffordd y mae'ch cwmni cyflenwi'n trafod eich cwyn, fe allwch ofyn am adolygiad mewnol.
Os nad yw'ch cwmni cyflenwi'n medru datrys eich cwyn mewn ffordd sy'n eich gwneud chi'n hapus, rhaid iddynt ddweud hyn wrthych yn ysgrifenedig. Gelwir hyn yn llythyr sefyllfa ddiddatrys neu 'letter of deadlock'. Unwaith y byddwch wedi cael llythyr sefyllfa ddiddatrys, os ydych am fynd â'r gwyn ymhellach, fe fyddwch yn medru cysylltu â'r Ombwdsman Ynni. Os nad ydych wedi cael llythyr sefyllfa ddiddatrys, rhaid i chi aros o leiaf wyth wythnos (deuddeg os yw'ch cwmni cyflenwi wedi ymuno â chynllun yr Ombwdsmon Ynni ar ôl Hydref 2008) cyn i chi fedru cysylltu â'r Ombwdsman Ynni - gweler y pennawd Cwyno i'r Ombwdsman Ynni.
Ystyrir bod rhai defnyddwyr trydan yn fregus. Efallai bod hyn yn berthnasol i chi os nad yw'n rhesymol i chi gwyno ar eich pen eich hun oherwydd:
Os ydych yn fregus ac nid ydych wedi medru datrys eich problem yn uniongyrchol gyda'ch cwmni cyflenwi trydan, dylech gysylltu â Cyswllt Defnyddwyr - gweler y pennawd Help pellach am fanylion cyswllt, neu edrychwch ar gefn eich bil trydan.
Ble'n briodol, fe fydd Cyswllt Defnyddwyr yn cyfeirio eich achos at y gwylgi i ddefnyddwyr, Llais Defnyddwyr, a fydd yn mynd ar drywydd eich cwyn gyda'r cwmni cyflenwi.
Dylech gael ymateb gan eich cwmni cyflenwi o fewn deg diwrnod gwaith i'r dyddiad y cyfeiriwyd eich achos at Llais Defnyddwyr. Dylai mwyafrif helaeth y cwynion gael eu datrys o fewn 35 diwrnod gwaith.
Os nad ydych yn hapus gyda'r ffordd y mae Llais Defnyddwyr wedi delio â'ch cwyn, rydych yn medru cwyno i'r Ombwdsman Ynni – gweler isod.
Rydych yn medru cwyno i'r Ombwdsman Ynni os ydych wedi derbyn llythyr sefyllfa ddiddatrys gan eich cwmni cyflenwi trydan. Os nad ydych wedi cael llythyr sefyllfa ddiddatrys, fe fyddwch yn medru cwyno os yw'ch cwyn i'r cwmni cyflenwi trydan wedi bod yn mynd ymlaen ers o leiaf wyth wythnos ac un o'r canlynol yw'ch cwmni cyflenwi:
Os nad ydych yn cael eich trydan gan un o'r cwmnïau hyn, fel arfer rhaid i chi aros deuddeg wythnos cyn y byddwch yn medru cwyno i'r Ombwdsman Ynni.
Mae'r Ombwdsman Ynni'n medru ymchwilio i gwynion gan gwsmeriaid domestig a chwsmeriaid busnes bach. Mae cwsmer busnes bach yn un sydd â:
Rhaid i chi fynd â'ch cwyn i'r Ombwdsman o fewn chwe mis i ddyddiad y llythyr sefyllfa ddiddatrys gan eich cwmni cyflenwi trydan, os cawsoch un. Os na chawsoch lythyr o'r fath, fe fyddwch yn medru cwyno i'r Ombwdsman ar unrhyw adeg rhwng wyth wythnos a naw mis ar ôl y dyddiad y cwynoch i'ch cwmni cyflenwi, os yw'ch cwmni cyflenwi yn un o'r cwmnïau a nodwyd yn gynharach. Os nad yw'ch cwmni ar y rhestr uchod, mae gennych rhwng 12 wythnos a naw mis i gwyno.
Fe fyddwch yn medru cwyno i'r Ombwdsman Ynni trwy lythyr, ffacs, ffôn neu ar-lein.
Fe fydd yr Ombwdsman Ynni'n medru trefnu un o'r canlynol:
Am fanylion cyswllt yr Ombwdsman Ynni, gweler y pennawd Sefydliadau defnyddiol.
Llais Defnyddwyr yw'r gwylgi defnyddwyr sy'n gyfrifol am amddiffyn buddiannau defnyddwyr trydan a nwy.
Mae gan wefan Llais Defnyddwyr:
Rhowch glic ar: www.consumerfocus.org.uk.
Mae Cyswllt Defnyddwyr yn wasanaeth cyngor dros y ffôn ac ar-lein i ddefnyddwyr ac fe'i cefnogir gan y Swyddfa Masnachu Teg a gwasanaethau Safonau Masnach yr awdurdodau lleol.
Mae Cyswllt Defnyddwyr yn medru rhoi help a chyngor ynghylch materion ynni. Mae hyn yn cynnwys cyngor ar sut i newid eich cwmni cyflenwi a hefyd sut i ddelio gyda'ch cwmni cyflenwi os oes cwyn gennych.
Rydych yn medru cwyno am eich cwmni cyflenwi trydan i Cyswllt Defnyddwyr os cawsoch eich datgysylltu, os oes rhywun yn bygwth eich datgysylltu neu os credir eich bod yn gwsmer bregus.
Mae'r cyngor a'r wybodaeth yn rhad ac am ddim, ond codir tâl am alwadau ffôn i Cyswllt Defnyddwyr ar sail prisiau 0845.
Ffôn: 0845 404 0506
Gwefan: www.consumerdirect.org.uk
Os oes cwyn gennych am eich cwmni cyflenwi trydan ac nid ydych wedi llwyddo i'w datrys yn uniongyrchol gyda'ch cwmni cyflenwi, rydych yn medru cwyno i'r Ombwdsman Ynni. Rhaid eich bod wedi cwyno i'ch cwmni cyflenwi trydan yn gyntaf.
Mae'r Ombwdsman Ynni hefyd yn delio gyda chwynion am gwmnïau cyflenwi nwy.
Rydych yn medru cysylltu â'r Ombwdsman Ynni yn:
PO Box 966
Warrington
WA4 9DF
Ffôn: 0845 055 0760 neu 01925 530263
Ffacs: 0845 055 0765 neu 01925 530264
Ffôn testun: 18001 0845 051 1513 neu 18001 01925 430886
E-bost: enquiries@energy-ombudsman.org.uk
Gwefan: www.energy-ombudsman.org.uk.
Mae Ofgem yn gorff rheoleiddio annibynnol, a sefydlwyd gan y llywodraeth i hybu cystadleuaeth ac i fonitro a rheoleiddio gweithgareddau cwmnïau cyflenwi yn y diwydiannau trydan a nwy. Mae Ofgem hefyd yn monitro Codau Ymarfer cwmnïau cyflenwi ac yn ceisio sicrhau bod anghenion cwsmeriaid bregus yn cael eu diwallu. Nid ydynt yn medru delio'n uniongyrchol gyda chwynion defnyddwyr. Mae eu tîm Materion Defnyddwyr yn delio gydag ymholiadau ynghylch eu polisïau. Gellir cysylltu â nhw ar: 020 7901 7295 neu drwy e-bostio: consumeraffairs@ofgem.gov.uk.
Ymwadiad, hawlfraint a pholisi preifatrwydd, Hawlfraint © Cyngor ar Bopeth. Cedwir pob hawl.
