Mae fy nghytundeb yn y gwaith yn dweud fy mod yn gorfod ymddeol yn 60. Ydyn nhw'n medru fy ngorfodi i ymddeol?

Mae'r wybodaeth yma'n berthnasol i Gymru, Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon

Nid oes oed ymddeol arferol mwyach.

Os yw’ch cytundeb yn dweud bod yn rhaid i chi ymddeol ar oed penodol, mae eich cyflogwr ond yn medru gwneud i chi ymddeol unwaith fyddwch chi wedi cyrraedd yr oed hwn os yw’n medru cyfiawnhau hynny. Os nad yw’n medru ei gyfiawnhau, mae hyn yn medru bod yn wahaniaethu ar sail oed ac, o bosib, yn ddiswyddiad annheg hefyd, a dylech gael cyngor pellach.

Er enghraifft, os oes swydd gennych sy’n gofyn am dipyn o ymdrech yn gorfforol. ac mae’ch cyflogwr am wneud i bawb sy’n gwneud y gwaith ymddeol ar ôl cyrraedd 60, rhaid iddo gyfiawnhau hyn, neu fe fydd yn wahaniaethu ar sail oed. Os yw’n medru dangos y byddai cadw pobl dros 60 yn y swyddi hynny yn achosi problemau go iawn i’r busnes, yna efallai na fydd hyn yn wahaniaethu ar sail oed.

Ond, os dechreuwyd cymryd camau i wneud i chi ymddeol cyn 5 Ebrill 2011, a chithau wedi cytuno ar ddyddiad i orffen gwethio gyda’ch cyflogwr, fe fydd yn dal i fedru gwneud i chi ymddeol yn 65. Mae hyn am fod eich cyflogwr yn cael dilyn y Weithdrefn Ymddeol Ddiofyn, a oedd yn gorfodi pobl i ymddeol yn 65. Nid yw’r weithdrefn hon yn berthnasol mwyach i unrhyw un sy’n gwneud cynlluniau i ymddeol ar 6 Ebrill 2011 neu ar ôl y dyddiad yma.

Os ydych chi’n credu y gallech gael eich gorfodi i ymddeol a chithau’n aelod o undeb llafur, siaradwch â’ch undeb llafur ynghylch sut i drafod gyda’ch cyflogwr neu siaradwch â chynghorydd profiadol.

Os ydych yn credu eich bod wedi dioddef gwahaniaethu oherwydd eich oed, dylech gael cyngor gan gynghorydd profiadol, er enghraifft mewn canolfan Cyngor ar Bopeth. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rheiny sy'n medru rhoi cyngor drwy'r e-bost, rhowch glic ar CAB agosaf. Neu cysylltwch â'r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol yn: www.equalityhumanrights.com. Yng Ngogledd Iwerddon, cysylltwch â'r Comisiwn Cydraddoldeb yn: www.equalityni.org.

Am fwy o wybodaeth ynglyn â gwahaniaethu ar sail oed yn y gwaith, gweler Gwahaniaethu ar sail oed yn y gwaith.

Bookmark and share

What are these?

Page tools

Cwestiynau cyffredin eraill ynglŷn â chyflogaeth:

• A oes hawl gen i i wyliau gyda chyflog?
• A oes hawl gen i gael gwyl banc i ffwrdd o'r gwaith?
• Mae fy mhartner ar fin cael babi. A oes gen i hawl i amser i ffwrdd o'r gwaith? A gaf i fy nhalu?
• A ydyw fy nghyflogwr yn medru fy ngorfodi i ad-dalu gordaliad cyflog?
• Oes rhaid i fy nghyflogwr roi cyfnod penodol o rybudd i mi cyn fy niswyddo?
• Ydy fy nghyflogwr yn medru fy niswyddo am fy mod i'n feichiog?
• Rwy'n credu eu bod nhw'n gwahaniaethu yn fy erbyn yn gwaith am mai merch ydw i. Beth fedra i wneud?
• Beth fedra i wneud ynglyn â chael fy erlid wedi i mi gwyno eu bod nhw'n gwhaniaethu yn fy erbyn yn gwaith?
• Rwy'n teimlo eu bod nhw'n gwahaniaethu yn fy erbyn ar sail hil yn y gwaith. Beth fedra i wneud?
• Oes yna amddiffyniad arbennig yn y gweithle i bobl anabl
• Rwy'n teimlo fy mod yn cael fy nhrin yn annheg yn y gwaith oherwydd fy nghrefydd, a ydyw hyn yn gyfreithlon?
• Rwy'n cael fy erlid yn y gwaith am fod fy nghydweithwyr yn credu fy mod yn hoyw. Beth fedrai wneud?
• Rydw i newydd geisio am swydd ac mae'r ffurflen yn gofyn am fy nyddiad geni. Ydw i'n gorfod ei rhoi? Rwy'n ofni na fydd y cwmni'n edrych ar fy ngais os ydynt yn sylweddoli faint yw fy oed.
• Rydw i o dan lawer o bwysau yn y gwaith, a oes rhaid i fy nghyflogwr wneud rhywbeth am hyn?
• Pan oeddwn i'n iau, es i drafferth gyda'r heddlu. Rwy'n ceisio am swyddi nawr ac rwy'n poeni y bydd fy euogfarn yn fy atal i rhag cael gwaith. A oes rhaid i mi ddweud wrth gyflogwyr am fy nghofnod troseddol.